Tiyatrolar, İnsanların Birbirleriyle ve Çevreleriyle Etkileşimlerini Geliştirecek Şekilde Değişiyor

Tiyatro; beden, ses, ışık ve malzemelerden oluşmuş dinamik bir sanat biçimi. . Fakat her gösteri – ister oyun, konser, dans, veya başka bir tür – kendi içinde özgün yanlara sahip, her biri çevre ve alan koşullarıyla değişik biçimler alabilir, evrimleşebilir.

Gittiğimiz tiyatroların çoğu geçmiş tiyatro deneyimleri ve biçimleriyle şekillendirilmiş. İngiltere’deki at nalı biçimli tiyatrolar, İtalya’yla girilen sanatsal ilişkiler çevresinde biçimlenmiş ve 16. yüzyılda bu şekli almış. Bu tiyatrolar, tam donanımlı ekipmanlara sahip; operalar, müzikaller için son derece özenle hazırlanmış. Seyirciler için kurulmuş çok katmanlı yapısıyla, izleyicinin bakışlarını, sahnede onlar için hazırlanmış bambaşka bir dünyaya yönlendiriyor.

Siyah iç dizaynlarıyla kara kutu stüdyolar, olarak adlandırılan tiyatrolarsa, 1960’lardan itibaren populerleşmiş, oyuncular ve performanslar için daha esnek daha yaratıcı bir alan yaratılmasını sağlamış; aynı zamanda deneysel içerikler için bir çözüm olmuş denebilir. Bu tiyatrolar, izleyicileri dış mekandan soyutlamak ve tamamen ‘dışarı’dan bağımsız bir deneyim yaratmış.

Şimdiyse tiyatrolar bir kez daha değişiyor. Performans alanları; yerel, toplumsal gereklilikler, kapsamlı bir ekolojik aydınlanma ve farklı performans sanatlarını bir arada bulundurma gibi amaçlarla giderek çeşitleniyor. Modern tiyatrolar kendilerini çevreleyen alanlarla ve performanslarını sergiledikleri sahnelerle daha bağlantılı bir hal alıyor.

İletişim ve Etkileşim Alanları

2019 Prag Quadrennial Performans Alanları ve Dizaynları’nda – fuar ve sanat festivali, sanat dünyasındaki yenilikleri ve gelişimleri tanıtmak için organize edilmiş – Performans Alanları Dizayn Ödülleri‘nin dört kazananı; performans alanları ve tiyatroların nasıl bir değişim geçirdiklerini göstermek için müthiş örnekler teşkil ediyor. Aynı zamanda iletişim ve etkileşim için nasıl yeni yollar ve imkanlar açıldığını da gözler önüne seriyor. Bu sanatçılarla izleyenler arasında sağlanabileceği gibi, izleyicilerle izleyiciler arasında veya performans etkinlikleriyle onların sosyal kültürel ve çevresel bağlamları arasında da olabilir.

Kazananlardan ikisi, Yükselen Tiyatro (from Poland) ve Yabanda Tiyatro (Hong Kong), dış mekan tiyatroları olarak kurulmuş. Yükselen Tiyatro, dış mekan yemek masası ve eğlenceli oyunlar için küçük boyutlu bir sahne teşkil ediyor. Tiyatro, kendisini çevreleyen mekanla – platform iki ağaç arasından yükseliyor – derin bir deneyim hissi sağlıyor. Buradaki performanslar bütün duyular için harika bir ziyafet olabilir.

The Levitating Theatre (Yükselen Tiyatro), Polonya

Yabanda Tiyatro ise aynı zamanda modern bir yapı, dönüştürülebilir ve çevreye az zararlı malzemelerle kurulmuş. Sahneleme alanı çevreye son derece duyarlı hazırlanmış, rüzgarın esişiyle hareketlenen alan yakınlardaki muz ağaçlarının gölgesiyle bir etkileşim içine giriyor. Taşrada konumlandığı alan – Kuzey Bölgesin’deki Ping Che Köyü’nde –kentsel gelişim sebebiyle tehdit altındaki bir yer ve gösterileri izlemek için basitten daha fazlasını sunuyor. Alan, dikkatleri yerel halkın sorunlarına çekiyor ve sanatla doğanın diyalog içinde olduğu bir mekan yaratıyor ve çevre sakinleriyle, sanatçıların ve ziyaretçilerin tanışmalarını sağlıyor.

Görsel olarak son derece etkileyici Soundform konser alanları, iç mekan akustik kalitesini, halka açık dış mekanlara taşıyor. Soundforms, deniz kabuğu şeklinde biçimlendirilmiş ve sıra sıra dizilmiş akustik panellerle tamamlanmış. Platform diğer dış mekan konser alanlarından farklılıklar gösteriyor – California’nın ikonik Hollywood Bowl‘u gibi – çünkü rahatlıkla başka mekanlara da taşınabilir ve müzisyenlerin sesleri doğru duyması için bir amplifikasyon yapmalarını gerektirmez.

Soundforms, Birleşik Krallık

Ve son olarak, çek Cumhuriyeti’ndeki minimalist çok amaçlı Dox+ Konferans Salonu; müzik performansları ve konuşmalar için özel akustik ayarların yapılabileceği dönebilir tavan panellerine sahip. Yapının ışıkla renklendirilmiş beton duvarları, bir kimlik ve biçim olarak varlık gösteriyor. Duvarlar performans boyunca görünür kalıyor, böylelikle seyirciler daima nerede olduklarının aynı zamanda burada ve şimdi gerçekçiliğinin farkında oluyor.

Dox+ (Polonya)

Quadrennial etkinliğinden diğer örneklere bakarsak, örneğin The Living Stage (New York) ve Punctum’un Public Cooling House’u (Melbourne), toplumsal ve ekolojik çıkarlar göz önüne alınarak hazırlanmış. The Living Stage New York’ta parktan dönüştürülmüş toplumsal etkileşim ve kutlama alanı. Dönüştürülmüş materyaller ve bitkilerle hazırlanmış mekan; anaokulu öğrencileri ve mahalle sakinleri tarafından yaratılmış. The Public Cooling House ise, aynı zamanda halkın girip görevliler tarafından düzenlenen değişik soğutma sistemlerini deneyimleyebileceği modern bir ahşap yapı. Giriş yapan bireylerin suya dalmış ayakları, ve alınları seviyesine ölçülü biçimde konumlanmış nemli bezler ile, hızla ısınan dünyamızda suyun önemini algılamalarını sağlıyor.

Public Cooling House ( Melbourne )

Değişen Dünyamız için Yeni Yaklaşımlar

Bütün bu örnekler, bize değişen dünyamız için nasıl değişik yaklaşımlar sağlamamız gerektiğini gösteriyor. Dünyamız ve yerel çevrelerimiz için daha kapsamlı ve işlevsel, ekolojik faktörleri düşünerek hazırlanacak sahnelerin, sahne sanatlarını da bu problemlerin çözümüne eylemsel aktörler olarak katabilecek yeni fırsatlar yarattığı görülüyor.

Yüzyıllardır değişmemiş, belli bir gelenekle hazırlanan tiyatro ve performans sanatı alanlarının, çağın koşullarıyla devamlı bir değişim geçirmesi şüphesiz. Çünkü yerel kültürlerin, iklimsel ve çevresel faktörlerin, sanatla iç içe bir yapı teşkil etmesi, gündelik yaşamı, sanata yakınlaştırıyor. İster bir park olsun isterse de bir meydan veya da bir köy ve kasaba, gündelik hayatlarımızın içerisindeki alanları, sahne sanatlarının mekanı haline getirmek, insanları çevrelerine, birbirlerine ve sanata karşı daha duyarlı hale getiriyor ve kurulan etkileşimi katlayıp geliştiriyor.

Share

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir